PDP-4 – Beschadigde rotoren herstellen met Belzona
Roterende onderdelen van verdringerpompen en compressoren worden tijdens bedrijf blootgesteld aan mechanische belasting, erosie, corrosie en slijtage. Wanneer een rotor materiaal verliest, kan dit de oorspronkelijke geometrie verstoren en leiden tot grotere spelingen, trillingen en een verminderd rendement. Vooral bij rotoren met een nauwkeurig profiel, zoals lobbenrotoren, kan plaatselijke schade gevolgen hebben voor het functioneren van de volledige installatie.
Belzona System Leaflet PDP-4 beschrijft een methode om beschadigde rotoren opnieuw op te bouwen met epoxyreparatiematerialen. Hierbij worden uitgesleten of geërodeerde zones hersteld en wordt het oorspronkelijke rotorprofiel zo nauwkeurig mogelijk gereconstrueerd. Afhankelijk van de omstandigheden kan aanvullende coatingbescherming worden aangebracht om verdere aantasting te beperken.
Deze reparatiemethode biedt een alternatief voor conventionele hersteltechnieken of het vervangen van een beschadigde rotor. De geschiktheid hangt onder andere af van de omvang van de schade, de vereiste maatnauwkeurigheid en de mechanische belasting tijdens bedrijf.
Hoe ontstaat schade aan industriële rotoren?
Rotoren kunnen op verschillende manieren beschadigd raken. Erosie ontstaat bijvoorbeeld wanneer vaste deeltjes in het procesmedium met hoge snelheid langs het rotoroppervlak bewegen. Hierdoor kan geleidelijk materiaalverlies ontstaan, vooral op plaatsen waar de stroming verandert of de belasting geconcentreerd is.
Ook corrosie kan de rotor aantasten. Wanneer vocht of agressieve procesmedia in contact komen met het metaal, kan plaatselijke putvorming ontstaan. In combinatie met erosie kan dit leiden tot een versnelde aantasting van het oppervlak.
Materiaalverlies kan bovendien de gewichtsverdeling van de rotor veranderen. Hierdoor kan onbalans ontstaan, met trillingen en een verhoogde belasting van lagers als mogelijk gevolg. Bij verdringerpompen kunnen veranderingen in het rotorprofiel daarnaast leiden tot grotere interne spelingen en een afname van de efficiëntie.
PDP-4 is onder andere relevant voor:
- Rotoren met plaatselijke erosie- en corrosieschade
- Beschadigde lobben van verdringerpompen en compressoren
- Rotoren waarvan het oorspronkelijke profiel verloren is gegaan
- Materiaalverlies aan dunne randen of uitstekende delen
- Rotoren waarbij slijtage tot onbalans kan leiden
- Reparaties waarbij een volledige vervanging ongewenst is
- Onderdelen die na herstel opnieuw tegen erosie en corrosie moeten worden beschermd
De methode is bedoeld voor plaatselijke reconstructie van beschadigde oppervlakken. Bij ernstige structurele schade, scheurvorming of onvoldoende resterende materiaalsterkte moet afzonderlijk worden beoordeeld of de rotor nog veilig kan worden hersteld.
Waarom beschadigde rotoren herstellen in plaats van vervangen?
Wanneer een rotor beschadigd raakt, is vervanging niet altijd de meest praktische oplossing. Vooral bij grotere industriële installaties of minder gangbare uitvoeringen kan een nieuw onderdeel een aanzienlijke levertijd hebben. Daarnaast kan vervanging gepaard gaan met uitgebreide demontage- en montagewerkzaamheden.
Conventionele reparatiemethoden, zoals het oplassen van verloren metaal, kunnen eveneens uitdagingen met zich meebrengen. De warmte-inbreng kan vervorming veroorzaken, waarna aanvullende machinale bewerking nodig is om het oorspronkelijke profiel te herstellen.
Met Belzona-reparatiecomposieten kan verloren materiaal lokaal worden opgebouwd zonder de warmte-inbreng van lassen. Het product wordt op het voorbereide oppervlak aangebracht en vervolgens gevormd naar de oorspronkelijke geometrie. Wanneer aanvullende ondersteuning nodig is, kan een metalen verstevigingsconstructie worden gebruikt.
Deze aanpak kan interessant zijn wanneer het bestaande onderdeel behouden moet blijven en een nauwkeurig herstel van het rotorprofiel mogelijk is. Na de reparatie moet wel worden gecontroleerd of de vereiste maatvoering, spelingen en balans zijn hersteld.
Hoe worden beschadigde rotoren volgens PDP-4 hersteld?
Belzona System Leaflet PDP-4 beschrijft een reparatiemethode waarbij de beschadigde delen van een rotor worden voorbereid, opnieuw opgebouwd en naar het oorspronkelijke profiel worden gevormd.
1. De schade en oorspronkelijke geometrie beoordelen
Vooraf wordt bepaald welke delen van de rotor zijn beschadigd en hoeveel materiaal verloren is gegaan. Daarbij zijn de oorspronkelijke afmetingen, de locatie van de schade en de bedrijfsomstandigheden belangrijk. Ook moet worden beoordeeld of het herstel invloed heeft op de balans en de spelingen tussen de rotor en het omliggende pomphuis.
Wanneer gebruik wordt gemaakt van vormtechnieken, kunnen geschikte mallen of sjablonen worden vervaardigd om de oorspronkelijke afmetingen te reconstrueren.
2. Beschadigde delen voorbereiden en ondersteunen
Het oppervlak wordt eerst gereinigd met Belzona 9111 Cleaner Degreaser. Wanneer de reparatie niet aanvullend wordt gecoat, beschrijft PDP-4 het aanbrengen van een ondiepe groef rondom de reparatiezone. Hierdoor kan het reparatiemateriaal in het oppervlak worden verankerd en wordt een zeer dun uitlopende rand vermeden.
Bij ontbrekende randen of dunne uitstekende delen kan een metalen ondersteuningsconstructie nodig zijn. Hiervoor kunnen bijvoorbeeld stalen platen, metaalgaas of strekmetaal worden gebruikt. Deze constructie vormt de basis waarop het verloren rotorprofiel opnieuw wordt opgebouwd.
3. Het rotoroppervlak mechanisch voorbereiden
Na het aanbrengen van eventuele verstevigingen wordt de reparatiezone gestraald tot reinheidsgraad Sa 2½, met een minimaal oppervlakteprofiel van 75 µm. Dit zorgt voor een schoon en voldoende ruw oppervlak waarop het Belzona-materiaal kan hechten.
Na het stralen worden de voorbereide delen opnieuw gereinigd met Belzona 9111 om achtergebleven stof en andere verontreinigingen te verwijderen.
4. De beschadigde rotor opnieuw opbouwen
Het geselecteerde Belzona-reparatiemateriaal wordt gemengd volgens de bijbehorende Instructions For Use. Vervolgens wordt eerst een dunne laag stevig in het voorbereide oppervlak gedrukt, zodat het materiaal goed contact maakt met het ruwe metaalprofiel.
Daarna wordt extra materiaal aangebracht om de beschadigde zone volledig op te vullen. Wanneer een ondersteuningsconstructie is gebruikt, wordt deze volledig ingebed in het reparatiecomposiet. Volgens PDP-4 wordt het materiaal ongeveer 3 mm boven de versteviging en het omliggende oppervlak opgebouwd en vervolgens naar het oorspronkelijke rotorprofiel gevormd.
Na de voorgeschreven uitharding kan het oppervlak waar nodig verder worden afgewerkt. Afhankelijk van de toepassing kan ook een beschermende coating worden aangebracht.
5. De rotor controleren vóór ingebruikname
Na het herstel moet worden gecontroleerd of de rotor voldoet aan de vereiste geometrie en maatvoering. Bij roterende onderdelen is ook de balans belangrijk, omdat materiaalverlies en plaatselijke reconstructie de gewichtsverdeling kunnen beïnvloeden.
Wanneer de toepassing dit vereist, moet de rotor opnieuw worden uitgebalanceerd voordat het onderdeel wordt gemonteerd en de installatie weer in bedrijf wordt genomen.
Welke Belzona-producten worden binnen PDP-4 gebruikt?
Binnen PDP-4 worden verschillende pasteuze epoxyreparatiematerialen genoemd. De keuze hangt onder andere af van de verwerkingstijd, de omvang van de beschadiging, de gewenste erosiebestendigheid en de noodzaak voor verdere mechanische bewerking.

Belzona 1111 – Super Metal
Belzona 1111 is een tweecomponenten epoxyreparatiemateriaal voor algemeen metaalherstel. Het kan worden gebruikt om plaatselijk materiaalverlies op te vullen en beschadigde rotoroppervlakken opnieuw op te bouwen.
Binnen PDP-4 wordt het product specifiek genoemd voor reparaties waarbij het herstelde oppervlak na uitharding machinaal moet worden afgewerkt. Volgens de technische vergelijking bedraagt de verwerkingstijd bij 15 °C ongeveer 25 minuten.

Belzona 1121 – Super XL-Metal
Belzona 1121 heeft vergelijkbare toepassingen als Belzona 1111, maar biedt een langere verwerkingstijd. Hierdoor is het geschikt voor grotere reparatiezones of situaties waarin meer tijd nodig is om het materiaal zorgvuldig aan te brengen.
Binnen PDP-4 wordt Belzona 1121 geselecteerd voor grotere reparaties waarbij een langere verwerkingstijd gewenst is. Bij 15 °C bedraagt deze ongeveer 60 minuten.

Belzona 1212
Belzona 1212 is een snel uithardend en oppervlaktetolerant epoxyreparatiemateriaal. Het kan worden ingezet voor plaatselijke herstelwerkzaamheden waarbij de beschikbare onderhoudstijd beperkt is.
PDP-4 noemt Belzona 1212 als een van de mogelijkheden voor noodreparaties. Volgens de oorspronkelijke technische vergelijking bedraagt de verwerkingstijd bij 15 °C ongeveer 12 minuten.

Belzona 1221 – Super E-Metal
Belzona 1221 is ontwikkeld voor snelle metaalreparaties en heeft binnen PDP-4 de kortste verwerkingstijd. Dit maakt het relevant wanneer een reparatie in korte tijd moet worden uitgevoerd.
Bij 15 °C bedraagt de verwerkingstijd volgens het leaflet ongeveer vier minuten en wordt volledige mechanische uitharding na circa 90 minuten bereikt. De korte verwerkingstijd vereist wel dat de oppervlaktevoorbereiding en applicatie zorgvuldig worden gepland.

Belzona 1311 – Ceramic R-Metal
Belzona 1311 is een keramisch versterkt reparatiecomposiet voor metalen oppervlakken die aan erosie en corrosie worden blootgesteld. Het materiaal kan worden gebruikt om beschadigde profielen te reconstrueren en biedt een hogere erosiebestendigheid dan algemene metaalreparatiecomposieten.
Binnen PDP-4 wordt Belzona 1311 specifiek genoemd wanneer het herstelde oppervlak opnieuw aan erosieve belasting door meegevoerde vaste deeltjes wordt blootgesteld.

Belzona 9111 – Cleaner Degreaser
Belzona 9111 wordt gebruikt om vuil, vet en andere oppervlakteverontreinigingen te verwijderen. Binnen PDP-4 is het een belangrijk onderdeel van de voorbereiding, zowel vóór als na het mechanisch behandelen van de beschadigde rotor.
De technische productvergelijking in PDP-4 dateert uit 2015. Voor een specifieke toepassing moeten de actuele Belzona-productgegevens en Instructions For Use worden geraadpleegd.
Praktijkvoorbeeld: herstel en bescherming van lobbencompressoren in een staalfabriek
Een praktijkvoorbeeld waarin PDP-4 werd toegepast, is Belzona Know-How in Action 365 – Belzona Protection to Aerzener Lobe Compressor.
De toepassing werd in 2002 uitgevoerd bij een staalfabriek in Saoedi-Arabië. Binnen het productieproces werden lobbencompressoren gebruikt om proces- en koelgassen te comprimeren en te transporteren.
De compressoren werden blootgesteld aan warme, gewassen procesgassen met fijne deeltjes. In combinatie met water veroorzaakten deze omstandigheden ernstige corrosie aan de metalen onderdelen. Hierdoor ontstond schade aan de interne oppervlakken van de compressoren.
Waarom was herstel noodzakelijk?
De corrosieve omstandigheden veroorzaakten plaatselijke putvorming in het metaal. Wanneer dergelijke schade zich verder ontwikkelt, kunnen oppervlakken steeds verder worden aangetast en kunnen de nauwkeurig gevormde onderdelen hun oorspronkelijke conditie verliezen.
Bij deze installatie was het daarom belangrijk om de bestaande schade te herstellen en de metalen oppervlakken aanvullend te beschermen tegen de omstandigheden waaraan ze tijdens bedrijf werden blootgesteld.
Er werd gekozen voor een aangepaste combinatie van drie Belzona System Leaflets: PDP-4, FBC-2 en FBC-5. Hiermee konden zowel de plaatselijke beschadigingen als de bescherming van de interne compressoronderdelen worden aangepakt.
Herstel met Belzona 1111 en bescherming met Belzona 1391
Voor het herstellen van de plaatselijke putcorrosie werd Belzona 1111 gebruikt. Met dit epoxyreparatiemateriaal konden de beschadigde metalen oppervlakken worden opgevuld en opnieuw worden opgebouwd.
Vervolgens werden zowel het interne compressorhuis als de lobben voorzien van Belzona 1391.Deze hittebestendige epoxycoating werd gebruikt om de metalen oppervlakken aanvullend te beschermen tegen erosie en corrosie.
De reparatie combineerde daarmee twee functies: het herstellen van verloren materiaal en het beschermen van de behandelde onderdelen tegen verdere aantasting.
Resultaat: succesvolle proef leidde tot verdere toepassingen
De eerste compressor werd behandeld als proefproject. Hiermee kon de klant beoordelen of de gekozen combinatie van Belzona-reparatie en coatingbescherming geschikt was voor de bedrijfsomstandigheden.
Volgens de oorspronkelijke KHIA werd deze eerste toepassing als succesvol beoordeeld. Naar aanleiding daarvan werden ook andere compressoren van een Belzona-coating voorzien.
De case laat zien hoe plaatselijke metaalreparatie en aanvullende bescherming gecombineerd kunnen worden bij apparatuur die onder corrosieve procesomstandigheden functioneert. De KHIA vermeldt geen specifieke kostenbesparing, reparatieduur of inspectieresultaten op langere termijn.
Foto’s van de toepassing
De drie foto’s uit KHIA 365 tonen de compressor en verschillende fasen van de behandeling.

Lobbencompressor vóór behandeling
Overzicht van de industriële compressor zoals gebruikt binnen het staalproductieproces.

Werkzaamheden aan de lobben
De lobbenrotor tijdens de herstel- en voorbereidingswerkzaamheden. De foto laat de vorm en afmetingen van het onderdeel zien.

Compressorhuis en lobben na bescherming
Het interne compressorhuis en de lobben na aanbrengen van Belzona 1391. De coating vormt een beschermende laag over de behandelde oppervlakken.
Waarom zijn de rotorvorm en balans belangrijk?
Bij het herstellen van beschadigde rotoren gaat het niet uitsluitend om het vervangen van verloren materiaal. De oorspronkelijke geometrie bepaalt mede hoe de rotor functioneert en welke spelingen aanwezig zijn tussen de bewegende onderdelen en de behuizing.
Bij lobbencompressoren en verdringerpompen kunnen afwijkingen in het rotorprofiel leiden tot grotere interne lekstromen en een verminderd rendement. Ook een ongelijke gewichtsverdeling kan problemen veroorzaken, omdat onbalans extra trillingen en lagerbelasting kan opleveren.
Daarom moet na een rotorherstel worden beoordeeld of de oorspronkelijke afmetingen, spelingen en balans voldoende nauwkeurig zijn hersteld. Een beschermende coating kan vervolgens helpen om het gerepareerde oppervlak tegen nieuwe erosie- of corrosieschade te beschermen.
Andere Belzona-oplossingen voor beschadigde rotoren
Afhankelijk van het type rotor, de oorzaak van de beschadiging en de vereiste reparatiemethode kunnen ook andere Belzona System Leaflets relevant zijn.
- FBC-15 – Beschadigde rotoren herstellen, beschrijft het reconstrueren van beschadigde rotoren van ventilatoren, blowers en compressoren, bijvoorbeeld bij materiaalverlies door erosie of onbalans.
- PDP-5 – Beschermende coatings aanbrengen, richt zich op het beschermen van interne pompoppervlakken tegen erosie-corrosie en abrasieve slijtage, eventueel nadat beschadigingen eerst zijn hersteld.
- PDP-9 – Lobbenrotoren gieten en herstellen, behandelt het opnieuw vormen van lobbenrotoren die door mechanische beschadiging of slijtage hun oorspronkelijke profiel hebben verloren.
Ontdek ook andere reparatiemethoden in ons overzicht van de Belzona System Leaflets voor het herstellen en beschermen van verdringerpompen.
Advies over het herstellen van beschadigde rotoren
Erosie, corrosie en mechanische slijtage kunnen de prestaties en betrouwbaarheid van industriële rotoren beïnvloeden. Welke reparatiemethode geschikt is, hangt onder andere af van het rotortype, het oorspronkelijke profiel, de bedrijfsomstandigheden en de mate van materiaalverlies.
Heeft u te maken met beschadigde rotoren, slijtage aan lobben of corrosie aan interne compressoronderdelen? Neem dan contact op met Perspect België. We bekijken samen met u de schade en de bedrijfsomstandigheden om te bepalen welke Belzona-reparatie- of beschermingsmethode geschikt kan zijn.